GÌN GIỮ VĂN HOÁ THẢ DIỀU CỦA NGƯỜI THÁI BÌNH
“Cánh diều no gió
Sáo nó thổi vang
Sao trời trôi qua
Diều thành trăng vàng”
Thả diều không chỉ là phong tục trong các lễ hội mùa xuân vùng đồng bằng Sông Hồng mà còn là nét văn hoá dân gian có từ lâu đời của tỉnh Thái Bình.
Với người Việt, thả diều hàm chứa ý nghĩa tâm linh, khát vọng về tự do, no ấm và cầu mong may mắn trong làm ăn cũng như cuộc sống.
Chẳng biết có từ khi nào nữa mà thả diều dần dần trở thành trò chơi không thể thiếu đối với tất cả trẻ em không chỉ ở thôn quê mà còn ở thành thị nữa. Thậm chí thả diều còn thu hút đam mê của cả người lớn và thanh niên.

Hằng năm, cứ vào tiết trời mùa hè sẽ bắt gặp những cánh diều mặc sức vút lên cao trên bầu trời Thái Bình. Người lớn đam mê thả diều cả ngày lẫn đêm và thường dùng diều lớn có tiếng sáo, còn trẻ em cũng sắm những cánh diều đầy màu sắc và được người lớn đi kèm dạy thả diều mỗi buổi chiều. Với những trẻ em ở quê không có điều kiện thì tự làm diều bằng giấy, các em tận dụng tất cả những giấy vở đã không dùng nữa để làm, dùng thanh tre làng quê tự vót để làm diều.
Những cánh diều giấy nhẹ nhàng vút cao lên đến tận mây xanh khiến cho chúng ta như đang được bay lên cao cùng diều cùng với gió mây thật thú vị biết nhường nào.
⭐️Cách thả diều
Thả diều là trò chơi dân gian dựa theo sức nâng của gió bởi thế để thực hiện được trò này trước tiên chúng ta cần phải chọn được địa điểm thích hợp và thời tiết thích hợp.

Người chơi cần chọn ngày có gió vừa bởi gió to quá thì diều có thể bị cuốn đi mất. Cứ tầm chiều chiều, người ta sẽ đi thả diều rất đông, đặc biệt là ở những vùng đất cao như trườn đê vì hút gió và rộng thoáng. Những vùng nông thôn, khi mặt trời đã tắt, ánh nắng dịu nhẹ, không khí thoáng mát hơn là người ta lại đi thả diều. Đó là một bãi đất rộng thoáng không vướng cây cối hay vật chắn nào đó xa lối đi và phải có gió nhẹ. Những cánh diều thi nhau bay lên không trung khiến cho bầu trời rực rỡ đầy màu sắc.
Nếu trời đứng gió mà vẫn thấy ngọn cây đung đưa tức là gió ở trên cao, thì người chơi chạy đà để đưa cánh diều lên đủ tầm đủ để đón được gió. Khi ấy, cánh diều sẽ tiếp tục lên cao.
Với những con diều nhỏ, diều giấy đơn giản, người chơi thường tập trung ở các vùng đồng quê. Còn với những con diều to, người ta lại thường tìm đến vùng biển nơi đón đầu những cơn gió khơi xa. Khi thả diều, người chơi không được quá lơ là mà cần chuyên tâm để diều không bị rơi xuống hay mắc dây vào những con diều khác. Đây cũng là trò chơi đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ, nếu cả thèm chóng chán hay nóng tính thì rất khó để đưa được diều lên cao.

Có một loại diều phát ra âm thanh du dương vi vu chính là diều sáo, những chiếc sáo nhỏ được thiết kế đặc biệt sẽ gắn lên thân của mỗi con diều. Để khi diều bay lên cao, có gió thì những con diều này sẽ tự động phát ra tiếng sáo.
Khi có gió thả diều thì một người cầm diều một người thả dây hoặc người chơi có thể làm cả hai việc đó được mà không cần ai khác. Khi thả diều ta chọn đúng hướng gió, khi có gió ta ta thả diều thật nhẹ cho thật cân.
⭐️Yếu tố kỹ thuật khi làm diều
Cánh diều thường có hình trăng hoặc hình lưỡi liềm hay còn gọi là diều quạ. Khung diều thì thường được làm bằng cật tre bánh tẻ chuốt tròn và nối với nhau. Giữa khung diều là một xương sống bằng tre cứng to bản to nhô ra bên. Hai bên cánh diều cong lên tạo thành khung diều hình lưỡi liềm. Chiều cong của cánh diều phải thật cân đối và đây là yếu tố kỹ thuật khó nhất và rất kỳ công, khung diều phải chắc chắn và nhẹ.
Diều được phất bằng giấy bản, bồi thành nhiều lớp bằng hồ dán. Sáo được xâu lại bằng một thanh tre đặt chéo góc ước chừng ba mươi độ với xương sống diều. Sáo thường làm bằng ống nứa, chia làm hai khoang, đầu gắn nắp hình vòm xẻ rãnh để gió lùa vào tạo nên âm thanh. Diều sáo trông đơn giản nhưng phải khéo tay mới làm được.
Ngày trước chưa có loại dây dù, nilon nên dây neo thường là dây mây, sợi nhỏ được đập dập, xoắn lại rồi thắt nối thành sợi dây dài chừng dăm bảy trăm mét. Chẳng may dây neo mà đứt, cánh diều theo gió cuốn xa, thật xa, mang theo cả niềm tiếc nuối của người thả diều.
⭐️Giữ gìn văn hoá thả diều qua các lễ hội, cuộc thi
Đời sống ngày càng phát triển, những cánh diều cũng ngày càng thêm phong phú hơn, và từ đó, người ta đã mở những hội đua diều, ngày mà mọi người được khoe tài làm diều và cùng chung vui trong không khí háo hức của lễ hội.
Những lễ hội này thường được diễn ra ở Thái Bình như huyện Đông Hưng, Vũ Thư với: Lễ hội thả diều Sáo Đền diễn ra tháng 3 âm lịch hằng năm (xã Song An – Vũ Thư), cuộc thi thả diều ở các đình chùa dịp đầu xuân ở một số nơi tại địa phương…

Điển hình mùa hè 2022 vừa qua, Thái Bình là mảnh đất được chọn tổ chức Liên hoan Diều toàn quốc lần thứ hai tại Khu du lịch sinh thái Cồn Đen (Thái Thuỵ – Thái Bình). Liên hoan Diều toàn quốc do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Bình phối hợp Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa Diều Việt Nam đã thu hút các tỉnh thành trong nước hội tụ và giao lưu.
Ngoài ra những điểm có không gian rộng như Công viên 30/6, sân Bảo tàng Thái Bình, sân quảng trường Bác Hồ… sẽ là nơi phát triển các phong trào với các trò chơi dân gian giúp khu vực thành thị đỡ mai một trò chơi thả diều này.
Có ngày hôm nay mới biết ý nghĩa ngày hôm qua! Chiếc diều nhỏ bé và đơn sơ kia sẽ trở thành kỷ niệm, khơi gợi ký ức tuổi thơ, mùi hương ngọt ngào, nồng thắm và chân chất chốn đồng quê!
Và ta vẫn thấy thú vui chơi diều vẫn tồn tại song song với nhịp sống hiện đại ngày nay tại mảnh đất Thái Bình này.
Tổng hợp
